Adriaan van Dis: Alles voor de reis

We blijven niet in vorige eeuwen hangen. Van de recent verschenen roman Alles voor de reis van Adriaan van Dis bekeken we de eerste pagina en een willekeurige.
 

De openingspagina

De eerste pagina eindigt met het citaat hierboven, met ›O Pinokkio‹ dus. Ik heb het boek verder niet gelezen, maar uit de media weet ik dat de hoofdpersoon een oude vriendin in een hospice bezoekt. De daar gedronken theekopjes met grüner veltliner zorgden voor rumoer. De openingspagina gaat al over dat bezoek, neem ik aan. De eerste alinea:
 
 

Op zoveel plekken snoof ik je op. In je luie stoel, met de kat op schoot, rook je naar meisje. Fris en warm. In je tuin werd je gras, en donkere aarde. In je hangmat onder de dennen waaide het hars in je haar. Hoor de dennenappels knappen in de hitte! Zullen we de zaadjes laten dwarrelen? Ogen dicht, ik blaas je schoon.

Dit is een literaire opening in de zin dat hij niet realistisch is. Het is schrijftaal die de gedachten van de ik weergeeft. Die noemt ‘zoveel plekken’, maar beschrijft er dan drie. Opsnuiven is een grof gebruik van de neus en de drie beschrijvingen zijn inderdaad niet precies. Het geluid van de dennenappels is een scherpere waarneming dan de beschreven en gesuggereerde geuren.
 De drie voorbeelden volgen een typische vorm: het tweede deel is een variant van de eerste en de derde springt er het meest uit. Je ziet deze vorm ook veel bij opsommende titels: Geld, drank en lekkere wijven (Gied Jaspars, Wim T. Schippers, 1973), Lock, Stock and Two Smoking Barrels (Guy Ritchie, 1998). Van Dis laat de drie onderdelen beginnen met het voorzetsel in, wat een extra, plechtig effect geeft. De opdeling in korte zinnetjes maakt de opsomming juist luchtiger.
 
Het vervolg:
 

Je kijkt nu uit op een rode beuk. Donkere bladeren ruisen in de ommuurde tuin. Je bent verhuisd naar een vreemd hoog bed, met groene strakke lakens. Je hebt het stijfsel losgetrapt. Ik ruik je angst, ik zie het krommen van je lichaam, het geel in je ogen. Mijn neus verkent je van enkel tot het holletje in je knie en vandaar naar de heuvel en het vermoeden van haartjes.

WORDT NOG AANGEVULD
 

 
 
——————
Verantwoording